Basiskennis Mobiliteitsscan

Voordat u aan de slag gaat met de Mobiliteitsscan en deze informatiewebsite is het handig om een paar dingen te weten over de tool. Bijvoorbeeld wat voor soort gebruikers zijn er? Welke data zijn beschikbaar en hoe wordt omgegaan met de data?

Als u onderstaande informatie heeft gelezen en begrijpt kunt u aan de slag met de Mobiliteitsscan. Hiervoor kunt u het stappenplan Mobiliteitsscan volgen.

Benodigde kennis

De Mobiliteitsscan geeft u de mogelijkheid zicht te krijgen op de wisselwerking tussen mobiliteit, ruimtegebruik en milieu. U kunt zelf maatregelen uitproberen in ruimtelijke ontwikkelingen, infrastructuur of in het verplaatsingsgedrag van mensen. Zo biedt de Mobiliteitsscan u de mogelijkheid om weloverwogen en gericht uw beleid vorm te geven.

Inhoudelijke kennis over de Mobiliteitsscan en de gebruikte bronnen is een vereiste bij het uitvoeren van analyses en berekeningen en het interpreteren van de uitkomsten. We gaan er van uit dat u bij gebruik van een module goed op de hoogte bent van de rekenregels die de Mobiliteitsscan gebruikt.

U vindt de rekenregels op deze website bij de beschrijving van een module onder de kop 'Bronnen en rekenregels'.

Gebruikers

De Mobiliteitsscan kent twee soorten licentiehouders: normaal en expert. Enkele modules zijn zo specialistisch dat deze alleen zichtbaar zijn voor 'experts'. Verder is het verschil vooral het niveau waarop binnen modules instellingen gedaan kunnen worden. Verreweg de meeste gebruikers van de Mobiliteitsscan kunnen uit de voeten met een 'normale' licentie.

Schermafbeelding niveau aanduidingOp deze informatiewebsite wordt bij elke modulebeschrijving in een geel kader aangegeven of de module beschikbaar is voor alle gebruikers of dat (een deel van) de module alleen beschikbaar is voor  'experts'.

Bij het aanvragen van uw licentie wordt bepaald welke licentie u krijgt. Heeft u een 'normale' licentie en wenst u een 'expert'-licentie dan kunt u contact opnemen met de helpdesk Mobiliteitsscan.

Databronnen

De Mobiliteitsscan is een instrument dat zelf geen data bevat maar altijd gebruikt moet worden in combinatie met data uit een bestaand - Nederlands - verkeersmodel. Vervolgens kan de Mobiliteitsscan deze data visualiseren en met behulp van (simpele) rekenregels het effect van maatregelen doorrekenen.

De kwaliteit van de resultaten van de Mobiliteitsscan is grotendeels afhankelijk van de kwaliteit van het gebruikte bronmodel. We gaan er van uit dat u zich hiervan bewust bent en weet welke data u gebruikt.

Voor meer informatie over de uitgangspunten van het bronmodel verwijzen we u naar de eigenaar van de data. Weet u niet wie dit is? De helpdesk Mobiliteitsscan kan u met elkaar in contact brengen.

Het Ministerie van Infastructuur en Waterstaat biedt onder voorwaarden data aan uit het Nederlands Regionaal Model (NRM).

Aggregatie

Om te voorkomen dat details buiten het studiegebied leiden tot onnodig lange rekentijden, worden zones van het bronbestand bij het aanmaken van een uitgangsscenario samengevoegd tot maximaal 250 zones. Tot 150 van deze zones worden gezocht binnen het studiegebied van de gebruiker. De wijze waarop dat gebeurt staat beschreven in het document Aggregeren van zones (pdf, 120 kB).

De aggregatie heeft invloed op de kwaliteit van de rekenresultaten: binnen uw studiegebied zijn deze veel nauwkeuriger dan daarbuiten.

Modules maken gebruik van deze geaggregeerde zones; laten de zones uit het bronbestand zien; of maken gebruik van een andere aggregatie. Bij iedere modulebeschrijving op deze website is in een geel kader aangegeven wat het fijnste aggregatieniveau van de zones is. Soms kunt u binnen de  module kiezen om verder te aggregeren (bijvoorbeeld van wijk naar gemeente).

Kaartgereedschappen

Binnen de Mobiliteitsscan wordt u meerdere keren gevraagd een of meerdere zones te selecteren of een lijn of gebied in te tekenen op de kaart. de Mobiliteitsscan beschikt hiervoor over enkele kaartgereedschappen. U vindt deze gereedschappen linksboven in de kaarten. U selecteert een gereedschap met een muisklik op bijbehorende icoon. Het actieve icoon is donkerder van kleur.

Onderstaande gereedschappen zijn beschikbaar:

_polygoon   Teken een polygoon op de kaart. U beëindigt het tekenen met een dubbele muisklik. U gebruikt dit gereedschap om een gebied te selecteren. Om meerdere zones in een keer te selecteren tekent u een polygoon om de gewenste punten.

_zone   Selecteer een punt op de kaart. Hiermee voegt u een nieuwe zone toe aan de kaart of selecteert u een bestaande zone.

_verplaatsen   Wijzig de uitsnede van de kaart. U beweegt de kaart zonder per ongeluk een zone te tekenen of te starten met het tekenen van een polygoon.

Gebruik resultaten Mobiliteitsscan

De Mobiliteitsscan is een quick-scan tool om data te visualiseren en de effecten van simpele wat-als maatregelen te bekijken.

De scan geeft u inzicht in de korte termijn effecten van maatregelen. Dat wil zeggen dat als u wilt verkennen wat het effect is van bijvoorbeeld het afsluiten van een route, de scan u laat zien welke andere routes wellicht overbelast zullen raken en welke toenames van vertragingen en emissies op die routes zijn te verwachten. In tegenstelling tot de complexe verkeersmodellen, berekent de scan vervolgens niet automatisch of mensen deze vertragingen zullen accepteren, later van huis zullen gaan, een andere vervoerwijze kiezen of zelfs van baan veranderen of verhuizen.

De scan geeft u wel inzicht in de vraag welke bewoners en bedrijven een betere of slechtere bereikbaarheid krijgen als gevolg van uw ‘ingrepen’. Naast ingrepen in het autonetwerk kunt u ook ingrepen in fiets- en OV netwerken
verkennen. De scan vergelijkt de nieuwe reistijden van de modaliteiten onderling en veronderstelt (op basis van waarnemingen over gedrag) een toe- of afname van het autogebruik en daaruit volgende toe- of afname van vertragingen en emissies.

Het advies is om zeer voorzichtig om te gaan met de resultaten: de Mobiliteitsscan kan gebruikt worden om de richting van het effect van (een serie) maatregelen te bepalen in een verkennende fase van een project. De Mobiliteitsscan is niet geschikt om - als vervanging van een verkeersmodel - beleid op te baseren.

Aan de slag

Heeft u de basis gelezen? Ga verder met het stappenplan voor het gebruik van de Mobiliteitsscan.

Begrip: Bronmodel

Een bronmodel is een verkeersmodel dat wordt geïmporteerd in de Mobiliteitsscan en wordt gebruikt als basis voor uitgangsscenario’s. Het is een combinatie van allerlei gegevens zoals autonetwerk met snelheden, HB-matrix auto/ov/fiets, reistijden auto/OV/fiets (niet verplicht) en sociodata (arbeidsplaatsen en inwoners). Een bronmodel kan gegevens voor ochtendspits en/of avondspits bevatten.

Begrip: Module

De Mobiliteitsscan kent drie hoofdtypen modules:

Daarnaast zijn er hulpmodules voor bijvoorbeeld het importeren van data of het aanvragen van een licentie.

Begrip: Analyse-module

Module voor het uitvoeren van analyses op uitgangsscenario's. Deze modules staan onder het tabblad Analyse.

Begrip: Uitgangsscenario

Basis voor analyses en uitgangspunt voor maatregelscenario's. Bij het aanmaken van een uitgangsscenario bepaalt u welke data gebruikt worden en welk gebied u wilt analyseren.

Begrip: Maatregelmodule

Module waarmee maatregelen kunnen worden genomen binnen een maatregelsscenario. Deze modules staan onder het tabblad Maatregelen.

Begrip: Maatregelscenario

Maatregelscenario's zijn gebaseerd op uitgangsscenario's. U kunt maatregelen toevoegen aan een maatregelscenario en de effecten bekijken op het tabblad Effecten.

Begrip: Effect-module

Module waarmee twee scenario's met elkaar kunnen worden vergeleken. Hiermee kan bijvoorbeeld het effect van een maatregel worden vergeleken door een uitgangsscenario te vergelijken met een maatregelscenario.

Deze modules staan onder het tabblad Effecten.

Begrip: Scenario

De Mobiliteitsscan kent twee typen scenario's: uitgangsscenario's en maatregelscenario's.